Cây cao su – đầu tư hay không?

Từ đầu năm đến giờ các thông tin về giá cao su biến động trên thế giới gắn chặt với sự biến động của cổ phiếu HAG và HNG của bầu Đức. Có nhiều ý kiến về tình hình kinh doanh của doanh nghiệp này và cũng nhiều ý kiến nói về việc giá cao su chẳng liên quan đến cổ phiếu của bầu Đức bởi tỷ trọng đóng góp của cau su đối với doanh thu của các công ty này chẳng đáng là bao (nghe đâu đó là 2% doanh thu). Các thông tin cập nhật liên tục, nhiều nạn nhân (các ngân hàng cho vay, các nhà đầu tư tổ chức) luôn phải chuẩn bị tâm thế để giải thích thông tin với nhà đầu tư về rủi ro đối với các công ty này và khả năng mất vốn. Điều này lại nhớ đến một công việc mà mình đã được giao trong giai đoạn cuối 2010 đầu 2011, đó là có nên đầu tư vào cao su hay không?

Một ngày đẹp trời những tháng cuối năm 2010, trong một ngày làm việc như bao ngày làm việc khác, sếp a lô cho mình hỏi một câu rất đơn giản: Em ơi có đại gia hỏi bây giờ đầu tư vào cao su thì đầu tư giá nào? Một câu hỏi rất ngắn và đơn giản. Mình băn khoăn hỏi lại, đầu tư vào cao su là đầu tư cái gì ạ? Sếp nhẹ nhàng trả lời: đầu tư trồng rừng cao su! Rất nhanh nhẹn với đầu óc của dân Investment Banking, mình trả lời sếp em sẽ có những câu hỏi tiếp theo vào cuối ngày.

72 phép thần thông được triển ngay lập tức để trả lời câu hỏi rất đơn giản của sếp. Và đương nhiên phép quan trọng nhất mình sử dụng đó là Google. Cây cao su dần dần hiện ra trước mắt mình và đương nhiên đầu tiên đó là các báo cáo chuyên ngành của ngành trồng cao su, các trang báo hiếm hoi của hiệp hội và các trang thông tin đơn giản về giá cao su tại Việt Nam và trên thế giới. Quá nhiều thông tin để đọc và để tìm hiểu! Càng đọc mình càng thấy cái ngành này thật khủng khiếp! 

Với giá biểu đồ cao su thế giới, mình hiểu được tại sao vị đại gia đó đang rất muốn đầu tư vào trồng cao su! Giá nó đang dựng ngược, nhà nhà mong muốn sở hữu rừng cao su, các thông tin rao báo rừng cao su tràn ngập các diễn đàn. Hoá ra đang có một cơn sốt cao su không khác gì sốt đất! Nhưng giá cao su lại có quá nhiều loại giá khác nhau, giá cao su tiêu chuẩn thế giới, giá cao su sơ chế, giá cao su mua tại vườn, v.v một lần nữa chỉ có mỗi giá cao su thôi đã làm mình cảm thấy băn khoăn. Tĩnh tâm nhớ lại kinh nghiệm đi kiểm toán một số tổng công ty cao su bên Cambodia thời kỳ 2004-2005, các kiến thức về ngành, về sơ chế mủ và cách thức tính giá bán chợt ùa về, mình cảm thấy danh sách các câu hỏi và các thông tin cần tìm kiếm trở nên quá nhiều.

Tiếp theo đó là vòng đời của cây cao su. Đây mới thực sự là các thông tin mình rất cần để có thể xây dựng business model cho việc đầu tư rừng cao su. Vâng, cây cao su thực sự là loại cây lâu năm. Vòng đời của một cây cao su kéo dài lên tới 20 năm nhưng có nhiều mốc khá hay để người trồng cũng như người đầu tư cần chú ý. Trong 20 năm đó, câu cao su như một đứa trẻ cần nuôi nấng và chỉ từ năm thứ 5 đến năm thứ 7 mới có thể cho khai thác mủ, tuy nhiên mủ trong 2 năm đầu tiên của đời khai thác chỉ bằng 50% chất lượng của các năm sau, khi cây đã trưởng thành. Cây sẽ cho mủ (trong điều kiện dinh dưỡng đầy đủ) trong vòng 10-15 năm nhưng thực sự chỉ có 10 năm cho được lượng mủ nhiều, càng già thì lượng mủ càng ít. Một điều băn khoăn nữa mình chợt nhận ra, nếu ai đó có cả rừng cây, nếu toàn bộ tuổi của cây là bằng nhau, họ sẽ gặp vấn đề khi đốn các cây hiện tại với năng suất mủ thấp và phải quay lại vòng quay của 5-7 năm đầu tiên không có thu nhập. Vậy là mô hình của mình cần phải xem xét khá nhiều thứ, cũng như tỷ lệ diện tích cây trồng theo năm để đảm bảo không bao giờ bị rơi vào hoàn cảnh trớ trêu khi không có doanh số từ cao su mà phải đầu tư mới. Cơ cấu tuổi cây của một rừng cao su là cả một vấn đề. Điều này quyết định khá nhiều đến business model của mình. Xác định luôn cả doanh thu từ bán gỗ khi đốn hạ cây và tiếp tục trồng mới.

Xong được món vòng đời của cây, tiếp đến đó là năng suất của cây. Cái này mới thực sự choáng váng. Mình như một anh sinh viên lâm nghiệp, đi tìm hiểu từng cây giống, từng vùng miền để xem xem năng suất của các giống đó theo từng vùng thổ nhưỡng thì sẽ ra sao để đưa vào mô hình tính toán cũng như tìm hiểu rõ nơi định đầu tư của đại gia kia. Từ đó trong đầu mình đã hình thành một bản đồ Việt Nam với việc phân chia vùng miền và năng suất cho mủ của từng vùng trên lãnh thổ Việt Nam cũng như của các nước lân cận là Lào và Cambodia. Đã có thêm nhiều thông tin cần phải hỏi rất chuyên sâu như vùng trồng, giống cây và cách thức chăm sóc và đặc biệt là loại đất trồng và nguồn nước. Không còn là ông số liệu đơn thuần nữa mà giờ thành sinh viên lâm nghiệp.

Financial Model dần hình thành với các biến số và các thông tin được đại gia cung cấp đầy đủ từ các đơn vị mục tiêu và mình đã có được rất nhiều thông tin. Giờ là lúc lên model và chạy biến động giá trị khoản đầu tư theo các giả định. Tại thời điểm đó, dự phóng đầu tư mang lại hiệu quả khá tốt, được hỗ trợ bởi giá cao su đang ở rất cao. Tuy nhiên mô hình lại quá nhạy cảm với giá cao su và nhu cầu vốn dài hạn, điều mà không phải ngân hàng nào tại thời điểm đó cũng chấp nhận giải ngân với thời gian chưa có dòng tiền lên đến 5-7 năm và phải vài năm sau mới có thể có dòng tiền để trả nợ. Lãi suất vay ngân hàng cũng là một yếu tố rất quan trọng. Kết luận của mình đối với đại gia đó là anh có thể đầu tư bây giờ, nhưng nếu giá biến động trong biên độ từ 15-20% anh có thể lỗ rất nặng! Và hình như đại gia đó không đầu tư vào thời điểm đó.

Năm ấy hình như bầu Đức bắt đầu làm cao su!

Kiểm toán PRO – 10 tháng 4 năm 2017

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s