TTF – Cái gì có thể có sai lệch nghiêm trọng?

Đầu giờ chiều với thông tin liên quan đến TTF và Tân Liên Phát về việc không chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu đã làm đắm chìm sàn chứng khoán Việt Nam. Vậy cái gì đó khiến cho một ông lớn như Tân Liên Phát phải dừng cuộc chơi và công bố thông tin về sai lệch nghiêm trọng về số liệu tài chính đến vậy? Chúng ta thử lướt qua các thông tin căn bản mà TFF công bố để khoanh vùng sai lệch nghiêm trọng.

Cơ cấu công ty con phức tạp:

Đây có lẽ là điểm mấu chốt đầu tiên trong việc tạo ra nguy cơ cho các sai lệch nghiêm trọng. Chúng ta có thể thấy cấu trúc của TTF được công bố:

Công ty con của TTF

Vâng, với hệ thống các công ty con, thành viên và công ty liên kết với những tỷ lệ sở hữu khác nhau như vậy và kèm theo đó là bản chất hoạt động kinh doanh của các công ty con này khá có liên hệ đến hoạt động chính của TTF thì có thể thấy được việc tiến hành hợp nhất các công ty con của TFF vào báo cáo hợp nhất không phải là điều đơn giản, đặc biệt là loại bỏ các giao dịch có liên quan trong năm tài chính.

Phải là những công ty kiểm toán có nhiều kinh nghiệm cũng như chất lượng nhân viên thì mới có khả năng trong việc thực hiện hợp nhất một cấu trúc công ty phức tạp như vậy kèm theo việc khi Thông tư 200 và 202 đang hướng tới các chuẩn mực thế giới do vậy đòi hỏi kiến thức rất sâu rộng để có thể tránh những sai sót trong các công ty có cấu trúc và các giao dịch phức tạp.

Tổng doanh số của các bộ phận của TTF trong quý I 2016 lên đến 1.165 tỷ đồng nhưng trong đó có hơn 500 tỷ là giao dịch nội khối.

Đây chắc chắn là một vùng có thể dẫn đến sai lệch. Và việc sử dụng giao dịch với các bên liên quan trong cấu trúc phức tạp cũng sẽ là cách mà một công ty thường làm để làm số liệu kể cả trên bảng cân đối kế toán cũng như trên báo cáo lãi lỗ.

Hàng tồn kho:

Tại báo cáo hợp nhất 31/3/2016, hàng tồn kho của công ty là 2.500 tỷ đồng, tăng từ mức 2.300 tỷ cuối năm 2015. Đây là số lượng hàng tồn kho khá lớn khi tổng doanh thu hợp nhất của TTF cả năm 2015 là 2.700 tỷ đồng và 2014 là khoảng 1.500 tỷ đồng.

Lượng hàng tồn kho này nằm chủ yếu trên sổ sách của công ty mẹ (1.500 tỷ đồng) với đa phần là gỗ nguyên liệu 873 tỷ đồng và chi phí sản xuất dở dang 540 tỷ đồng. Điều này sẽ khiến cho việc loại bỏ các giao dịch liên quan giữa công ty con và công ty mẹ khi làm báo cáo hợp nhất sẽ có ảnh hưởng rất lớn đối với lợi nhuận của báo cáo hợp nhất khi các giao dịch này được thực hiện mới một mức lợi nhuận nào đó.

Thêm nữa, về bản chất các công ty con của TTF đa phần là trồng rừng và chế biến gỗ do vậy để đánh giá về hàng tồn kho, giá trị trồng rừng cũng như chi phí sản xuất dở dang là rất phức tạp. Nếu thủ tục kiểm kê hàng tồn kho cuối kỳ không được thực hiện một cách chuyên nghiệp, việc ghi nhận sai giá trị hàng tồn kho là điều chắc chắn xảy ra.

Thử tưởng tượng với những kho gỗ nguyên liệu cao như núi, làm cách nào để kiểm kê có thể biết được, giữa những đống gỗ cao như núi đó là cái gì? Gỗ nguyên liệu hay chỉ là những thứ không có giá trị được doanh nghiệp chèn vào và liệu kiểm toán có đi thực hiện đầy đủ các quy trình chứng kiến kiểm kê trong thủ tục của mình hay không? Sai lệch ở đây sẽ là lỗi của kiểm toán hay là lỗi của doanh nghiệp gian lận?

Với việc các sản phẩm của TTF liên quan đến gỗ và đồ mỹ nghệ, vậy làm sao để có thể xác định được giá trị hàng tồn kho hoặc chi phí sản xuất dở dang đó như thế nào, cách tính và quy trình tính cũng như kiểm toán liệu có xác định được giá trị của chi phí dở dang đó hay không và liên quan đến việc loại bỏ các giao dịch với bên liên quan thì kiểm toán và doanh nghiệp đã loại bỏ những cái đó trong chi phí sản xuất dở dang hay chưa?

Vậy thì hàng tồn kho cũng sẽ là một điểm nhạy cảm trong cái gọi là sai lệch nghiêm trọng. Và chắc chắn hàng tồn kho là liên quan đến lợi nhuận của TTF rồi.

Báo cáo bộ phận loại bỏ giao dịch khi hợp nhất:

Một điểm đáng nhìn nhận trong báo cáo Quý 1 của TTF đó là phần báo cáo bộ phận.

Xem xét phần loại bỏ trong báo cáo bộ phận, ta sẽ thấy một điều thật kỳ diệu đó là mức độ loại bỏ trên tài sản và nợ phải trả có sự chênh lệch là 378 tỷ chắc trong đó đầu tư vào công ty con là 337 tỷ đồng. Vậy còn 41 tỷ nữa đi đâu trong khi phần loại bỏ trong lợi nhuận sau thuế của báo cáo bộ phận chỉ là 2 tỷ đồng.

Chắc rằng sẽ còn rất nhiều điều sẽ xảy ra đối với báo cáo tài chính của TTF khi một đơn vị lớn như Tân Liên Phát vào xem xét chi tiết tài chính. Chúng ta sẽ phải chờ đợi các báo cáo sắp tới để xem những biến động đột biết hoặc nghiêm trọng nào đó trên báo cáo TTF. Liệu có việc loại bỏ một số khoản mục, hồi tố báo cáo hay những điều gì nghiêm trọng trên báo cáo của TTF hay không.

Ngoài ra, sự không tương ứng giữa loại bỏ doanh thu và lợi nhuận trên báo cáo của TTF. Với việc loại bỏ 500 tỷ doanh thu nội khối nhưng lợi nhuận chỉ loại bỏ có 2 tỷ, điều này thể hiện việc TTF có lẽ đang sử dụng việc chuyển lợi nhuận giữa các công ty nội khối, đặc biệt là các doanh nghiệp đang có thuế suất ưu đãi (thấp hơn TTF, đặc biệt nông nghiệp) để tối ưu thuế hoặc báo cáo tài chính chưa loại bỏ hết các yếu tố này.

Tuy nhiên, việc này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tin tưởng của các nhà đầu tư vào các báo cáo kiểm toán toán và chắc chắn chi phí của nhà đầu tư lớn sẽ tăng cao hơn khi tiến hành đầu tư vào các công ty niêm yết và đây chắc chắn là một bài học lớn đối với các nhà đầu tư đang muốn đầu tư vào các doanh nghiệp tại Việt Nam.

Kiểm toán PRO.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s