Bán và thuê lại: Phần 2 – Những vấn đề bên bán cần chú ý

Như ở phần 1 về các điểm lợi cho doanh nghiệp khi tham gia vào giao dịch bán và thuê lại và kết hợp với trường hợp của Vietnam Airlines. Phần 2 sẽ được tiếp tục với những vấn đề mà bên bán cần chú ý khi thực hiện giao dịch bán và thuê lại hay nói cách khác là bất lợi có thể xảy ra đối với loại hình giao dịch này.

Xem phần 1: Phần 1 – Lợi thế của người bán trong hợp đồng bán và thuê lại

Không có cơ hội có giá trị thu hồi của tài sản

Điểm bất lợi quan trọng đối với giao dịch bán và thuê lại đó là người bán đã chuyển giao sở hữu tài sản cho người mua. Người bán có thể giảm thiểu rủi ro này bằng việc cho thêm điều khoản mua lại trong hợp đồng thuê. Tuy nhiên, điều khoản mua lại sẽ phải được trình bày trong báo cáo tài chính của bên bán vì đây có thể là một công nợ tiềm tàng trong tương lai. Với các chế độ kế toán khác nhau, việc hạch toán hợp đồng thuê có điều khoản mua lại sẽ được ghi nhận theo nhiều cách khác nhau. Theo thông lệ quốc tế thì tài sản thuê sẽ được ghi nhận là tài sản và vốn hoá, trong khi nghĩa vụ thanh toán tiền thuê tương lai sẽ phải ghi nhận là nợ phải trả. Với trường hợp của Vietnam Airlines và báo cáo theo kế toán Việt Nam, thì dường như chỉ là mất đi giá trị thanh lý của tài sản sau khi đã hết thời gian sử dụng. Với các tài sản là bất động sản thì ảnh hưởng nhiều hơn.

Khả năng thay đổi địa điểm kinh doanh

Tuỳ thuộc vào tài sản được sử dụng trong giao dịch bán và thuê lại, với một hợp đồng thuê không có điều khoản gia hạn, người bán phải đàm phán trong việc gia hạn hợp đồng thuê với mức phí theo thị trường hoặc bị yêu cầu di chuyển địa điểm kinh doanh. Điều này sẽ xảy ra với trường hợp tài sản bán và thuê lại là bất động sản.

Mất đi sự linh hoạt

Người bán mất đi sự linh hoạt của mình đối với quyền sở hữu tài sản ví dụ như việc thay đổi hoặc dừng sử dụng tài sản đó hoặc thay đổi cấu trúc của tài sản. Hợp đồng bán và thuê lại thường giới hạn quyền của người bán trong việc chuyển nhượng quyền thuê, và đặc biệt là khó có thể huỷ quyền của người đi thuê thay vì quyền của người sở hữu tài sản. Đặc biệt, nếu người bán muốn thay đổi kết cấu hoặc nâng cấp tài sản đó, rất khó để có được nguồn vốn từ phía người cho thuê. Hơn thế nữa, người cho thuê thường kèm theo các điều khoản ngăn cấm người bán cầm cố những quyền đi thuê đó. Người bán có thể dễ dàng để tài sản đó đi làm vật thế chấp cho các khoản vay khác khi cần thiết. Điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến Vietnam Airlines nếu muốn mang các toi sản đã trả hết nợ vay mang đi làm tài sản đảm bảo cho các khoản vay khác cũng như nâng cấp các máy bay đó.

Phí thuê cao

Tuỳ thuộc vào từng thời điểm của thị trường, người bán có thể bị khoá chặt vào điều kiện giá thuê đã được thoả thuận tại thời điểm ký hợp đồng bán và thuê lại. Các khoản thanh toán tiền thuê không thể điều chỉnh nếu không có sự đồng ý của người mua, điều đó có nghĩa rằng người bán phải gắn chặt với mức lãi suất trong điều khoản thuê lại trong suốt thời gian thuê. Điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến Vietnam Airlines khi thị trường máy bay cho thuê biến động. Khi giá thuê máy bay cùng chủng loại giảm xuống do cạnh tranh hoặc lượng máy bay cùng loại được phổ biến (Boeing 777 chẳng hạn) thì các máy bay với hợp đồng bán và thuê lại sẽ phải chịu một mức phí và lãi suất cao và khi đàm phán với người mua sẽ không thể được mức giá tốt nhất.

Người mua phá sản

Đây là vấn đề thực sự với người bán. Do đã chuyển giao quyền sở hữu tài sản sang cho bên mua, khi bên mua phá sản, toàn bộ tài sản sở hữu của bên mua sẽ được xử lý theo trình tự phá sản doanh nghiệp và hợp đồng thuê tài sản có thể bị huỷ bỏ hoặc quyền mua lại tài sản của người bán cũng sẽ bị ảnh hưởng. Với Vietnam Airlines, việc chọn đối tác có tiềm lực tài chính cũng là điều cần quan tâm. Nếu đối tác trong cả thời gian thuê lại không đủ khả năng tài chính và phá sản, việc mất đi các tài sản đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của hãng khi các máy bay đó tự dưng không được thuê nữa và thời gian để đặt hàng sản xuất những chiếc như vậy không phải là vài tháng mà sẽ là hàng năm.

Chi phí vốn cao

Thông thường, lãi suất trong thoả thuận bán và thuê lại thường cao hơn mức lãi suất mà chủ sở hữu có thể có được thông qua các hợp đồng vay thế chấp. Người mua phải chịu thêm rủi ro bởi việc tài trợ 100% vốn tại mức giá thị trường. Thêm nữa, khoản đầu tư của người mua trong việc thuê tài sản lại ít thanh khoản hơn các khoản vay. Cuối cùng, chi phí cho việc đàm phán có thể cao hơn bởi việc dành nhiều thời gian và các nỗ lực để có thể có được một giao dịch đáp ứng được nhu cầu của người bán. Với trường hợp của Vietnam Airlines, chi phí vốn cũng là điều phải cân nhắc. Với việc mua máy bay từ Boeing hay Airbus với việc bảo lãnh từ chính phủ, chi phí vay từ các ngân hàng sẽ có thể thấp hơn, hoặc từ các ngân hàng hỗ trợ xuất khẩu của Mỹ cũng như của EU sẽ thấp hơn với khoản vay có chính phủ bảo lãnh. Việc chuyển giao sang bên mua, lãi suất sẽ phải phụ thuộc vào chi phí vốn (vốn tự có và vốn vay) của bên mua và nếu không có sự bảo lãnh của chính phủ, chắc chắn chi phí sẽ rất cao hoặc sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố mà Vietnam Airlines không thể kiểm soát.

Đó là các vấn đề chính liên quan đến người bán trong hợp đồng bán và thuê lại.

Xem tiếp Phần 3: Các lợi ích và rủi ro đối với người mua.

Lê Quang Hải – Kiểm toán PRO.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s